คีมตัดสายไฟ ควรหยอดน้ำมันตรงไหน? ควรทำบ่อยไหม?

คีมตัดสายไฟ เป็นเครื่องมือช่างที่ทุกบ้านต้องมีติดเอาไว้ บางคนใช้เป็นครั้งคราวสำหรับซ่อมสายไฟหรืองาน DIY พอใช้ไปนาน ๆ คีมมักเริ่มฝืด เปิดปิดไม่ลื่น ต้องออกแรงกางด้ามมากขึ้น มีเสียงดังบริเวณข้อต่อ หรือปากคีมไม่คืนตัวเวลาบีบ บางตัวอาจมีคราบสนิมที่หมุดย้ำหรือร่องข้อต่อ

หลายๆคนสงสัยว่า ควรหยอดน้ำมัน คีมตัดสายไฟ ไหม? หยอดตรงไหน? หยอดที่ใบตัดได้หรือเปล่า? และควรหยอดบ่อยแค่ไหน? คำตอบสั้น ๆ คือ ควรหยอดน้ำมันเป็นระยะๆ แต่หยอดเฉพาะจุดข้อต่อหรือจุดหมุนของคีมเท่านั้นครับ และไม่จำเป็นต้องหยอดทุกครั้งหลังใช้งาน

การหยอดน้ำมันถูกจุดจะช่วยให้ คีมตัดสายไฟ เปิดปิดลื่นขึ้น ลดการเสียดสี ไล่ความชื้น และป้องกันสนิมที่ข้อต่อ แต่ถ้าหยอดมากเกินไปหรือผิดตำแหน่ง อาจทำให้ด้ามลื่นมือ ดึงฝุ่นและเศษโลหะมาเกาะ หรือปนเปื้อนสายไฟและชิ้นงานได้ ในบทความนี้จะพาไปดูตั้งแต่จุดที่ควรหยอดน้ำมัน วิธีหยอดที่ถูกต้อง ความถี่ในการดูแล ไปจนถึงข้อผิดพลาดที่พบบ่อย เพื่อให้ดูแล คีมตัดสายไฟ ได้อย่างถูกวิธีและปลอดภัยครับ

ควรหยอดน้ำมันตรงไหนของ คีมตัดสายไฟ?

จุดนี้เป็นจุดที่เสียดสีกันทุกครั้งที่เปิด-ปิดด้าม เมื่อใช้งาน คีมตัดสายไฟ นาน ๆ น้ำมันจากโรงงานจะค่อย ๆ หมดไป ฝุ่น เศษโลหะ และความชื้นเข้ามาสะสมแทน ทำให้คีมเริ่มฝืดหรือเปิดปิดไม่ลื่น

วิธีหยอด: หยดน้ำมัน 1-2 หยดที่รอยต่อจุดหมุน แล้วเปิด-ปิดคีมหลายครั้งให้น้ำมันซึมเข้าไปด้านใน จากนั้นเช็ดน้ำมันส่วนเกินด้วยผ้าสะอาด นอกจากจุดหมุนหลัก คีมบางแบบอาจมีจุดอื่นที่ต้องดูแลเพิ่ม เช่น

• สปริงคืนตัวและจุดยึดสปริง
• กลไกล็อก
• รางเลื่อน
• เฟืองทดแรง / ข้อต่อหลายชั้น (คีมระบบผ่อนแรง)
• กลไกปลดล็อก (คีมตัดสายแบบเฟือง)

ข้อควรระวัง อย่าหยอดน้ำมันไปทั่วใบตัด ด้ามจับ หรือผิวฉนวนโดยไม่จำเป็น เพราะแต่ละส่วนมีหน้าที่ต่างกัน และบางจุดไม่ควรมีน้ำมันติดเลยครับ

ทำไมจุดหมุนของ คีมตัดสายไฟ จึงต้องการน้ำมัน?

คีมตัดสายไฟ ส่วนใหญ่ประกอบจากเหล็กสองข้างที่เชื่อมกันด้วยหมุดย้ำ สลักเกลียว หรือข้อต่อฝังแน่น เวลาบีบด้าม ปากคีมและใบตัดจะเคลื่อนเข้าหากัน โดยผิวโลหะบริเวณข้อต่อจะเสียดสีกันไปด้วย แม้ระยะเคลื่อนที่จะน้อย แต่เปิด-ปิดซ้ำหลายร้อยหลายพันครั้งก็ทำให้เกิดการสึกหรอสะสมได้ ยิ่งถ้าข้อต่อแห้งหรือมีสิ่งสกปรกเข้าไป อาจเจออาการเหล่านี้

• เปิดปิดฝืด ต้องออกแรงมากขึ้น
• มีเสียงเอี๊ยดหรือเสียงเสียดสี
• ปากคีมเคลื่อนไม่ต่อเนื่อง หรือค้างในตำแหน่งปิด
• สปริงดันคีมกลับไม่เต็มที่
• จุดหมุนเริ่มขึ้นสนิม
• หมุดย้ำและผิวโลหะสึกเร็วกว่าปกติ

น้ำมันบาง ๆ ที่แทรกอยู่ระหว่างผิวโลหะจะช่วยลดแรงเสียดทาน ทำให้เคลื่อนที่ลื่นขึ้น ทั้งยังช่วยเคลือบผิวโลหะและลดการสัมผัสความชื้นได้ระดับหนึ่ง แต่น้ำมันไม่ใช่ยาครอบจักรวาล ถ้าคีมฝืดเพราะหมุดย้ำเบี้ยว ข้อต่อเสียรูป ใบตัดบิ่น หรือมีเศษโลหะชิ้นใหญ่ติดอยู่ การหยอดน้ำมันอย่างเดียวอาจช่วยไม่ได้ ควรหยุดใช้งานแล้วตรวจสอบความเสียหายก่อนครับ

จุดที่ 1 จุดหมุน/หมุดย้ำกลางคีม

เป็นจุดหลักที่ต้องหยอดน้ำมัน ใช้ได้กับ คีมตัดสายไฟ ทุกแบบ (ปากเฉียง, ตัดสายเคเบิล, ปากจิ้งจก, อเนกประสงค์) สังเกตจากจุดที่คีมสองข้างไขว้และยึดกันด้วยหมุดหรือสกรู

• เช็ดฝุ่น/คราบสกปรกรอบข้อต่อออกก่อน
• กางคีมออกเล็กน้อย
• หยดน้ำมัน 1 หยดที่ร่องข้อต่อ (พลิกหยดอีกด้านถ้าจำเป็น)
• เปิด-ปิดคีม 10-20 ครั้งให้น้ำมันซึมเข้าไป
• เช็ดน้ำมันส่วนเกินให้แห้ง

หยอดน้อย ๆ ก่อน ถ้ายังฝืดค่อยเติมทีละนิด อย่าเทมากในครั้งเดียว เพราะน้ำมันเกินจะกลายเป็นตัวดักฝุ่นและเศษโลหะ

จุดที่ 2 สปริงคืนตัว
พบในคีมเล็กหรือคีมอิเล็กทรอนิกส์บางรุ่น ทำหน้าที่ดันคีมกลับหลังปล่อยมือ ถ้าสปริงเริ่มมีสนิมหรือฝืด ให้แตะน้ำมันบาง ๆ ที่

• จุดที่ปลายสปริงสัมผัสตัวคีม
• จุดหมุนสปริง
• ร่องที่สปริงเลื่อนผ่าน
• จุดที่มีเสียงเสียดสี

ไม่ต้องชโลมทั้งสปริง เดี๋ยวน้ำมันไหลลงด้ามทำให้จับลื่น หมายเหตุ ถ้าสปริงแตก บิดงอ หรือหลุด น้ำมันช่วยไม่ได้ ต้องเปลี่ยนสปริงหรือเปลี่ยนคีม

จุดที่ 3 กลไกล็อก คีมตัดสายไฟ

คีมตัดสายไฟ บางรุ่นมีตัวล็อกด้าม (สลักเลื่อน/ห่วง/ปุ่มหมุน) ถ้าฝืด แตะน้ำมันเล็กน้อยตรงจุดที่โลหะเลื่อนสัมผัสกัน แล้วขยับไปมาหลายครั้ง จากนั้นเช็ดออกให้หมด โดยเฉพาะจุดที่นิ้วสัมผัส เพราะถ้าน้ำมันเกินอาจทำให้ด้ามลื่นและควบคุมคีมไม่แม่นยำขณะตัดสายไฟ

จุดที่ 4 เฟืองของคีมระบบ Ratchet

คีมตัดสายไฟ ขนาดใหญ่ที่ใช้ระบบเฟืองเพิ่มแรงตัด มีชิ้นส่วนเคลื่อนไหวเยอะ (ชุดเฟือง จุดหมุนหลัก/ด้าม สลักจับเฟือง สปริงดันเฟือง กลไกปลดใบตัด รางนำใบตัด)

ควรดูแลตามคู่มือผู้ผลิตเป็นหลัก เพราะแต่ละรุ่นออกแบบต่างกัน บางรุ่นหยอดน้ำมันเองได้ บางรุ่นเป็นกลไกปิดห้ามถอด โดยทั่วไปหยอดน้อย ๆ ที่จุดหมุนและเฟืองที่มองเห็น แล้วบีบ-ปลดกลไกหลายครั้งก่อนเช็ดออก

ห้าม: ใช้น้ำมันเหนียวหรือจาระบีเยอะโดยไม่มีคำแนะนำจากผู้ผลิต และห้ามใช้ค้อนทุบหรืองัดถ้าคีมค้าง ให้ใช้กลไกปลดตามคู่มือ และเช็กว่ามีเศษวัสดุติดในเฟืองหรือไม่

จุดที่ 5 ข้อต่อหลายชั้นของคีมทดแรง

คีมทดแรงบางรุ่นมีข้อต่อหลายจุด (ไม่ใช่จุดหมุนเดียว) ต้องหยอดน้ำมันทุกจุดที่เคลื่อนไหว ไม่ใช่แค่หมุดกลางที่เห็นชัด วิธีตรวจ เปิด-ปิดคีมช้า ๆ สังเกตว่าจุดไหนหมุน/เลื่อน ถ้าได้ยินเสียงฝืดตรงไหน ให้หยอดน้ำมันตรงนั้นทีละจุด ปริมาณน้อย ๆ เพื่อระบุสาเหตุที่แท้จริงและลดโอกาสน้ำมันไหลไปโดนด้ามจับ

ควรใช้น้ำมันชนิดไหนกับ คีมตัดสายไฟ?

ใช้น้ำมันหล่อลื่นชนิดเบาที่เหมาะกับเครื่องมือช่างและโลหะ เช่น น้ำมันจักร น้ำมันอเนกประสงค์สำหรับเครื่องมือ น้ำมันหล่อลื่นเบา น้ำมันป้องกันสนิม หรือน้ำมันที่ผู้ผลิตคีมแนะนำ

• คุณสมบัติที่ต้องการ เหลวพอซึมเข้าข้อต่อได้ ไม่เหนียวจนจับฝุ่นง่าย
• ถ้าใช้แบบสเปรย์ ควรฉีดใส่ผ้าหรือใช้หลอดฉีดเฉพาะจุด อย่าพ่นทั่วทั้งคีม เพราะละอองอาจกระจายไปติดด้ามจับ ใบตัด และพื้นที่ทำงาน
• ข้อควรรู้ น้ำมันบางชนิดเน้นไล่ความชื้นหรือคลายสนิม ไม่ใช่สารหล่อลื่นระยะยาว หากใช้ทำความสะอาดหรือคลายข้อต่อแล้ว ควรเช็ดออกแล้วเติมน้ำมันหล่อลื่นที่เหมาะสมอีกครั้ง
• ห้ามใช้ น้ำมันพืช น้ำมันประกอบอาหาร หรือไขมันจากอาหาร เพราะนานไปจะเหนียว มีกลิ่น และดึงฝุ่นมาเกาะจนข้อต่อยิ่งฝืดกว่าเดิม